Mơ thấy ông bà: ký ức tuổi thơ, nếp nhà và chuyện tưởng nhớ tổ tiên

Trả lời ngắn: mơ thấy ông bà phần nhiều là ký ức tuổi thơ trở lại, nhất là khi người mơ đang mệt mỏi, cần một chỗ dựa hoặc đang nhớ quê. Dân gian xem ông bà hiền hậu trong mơ là phúc đức của tổ tiên che chở, ông bà buồn là lời nhắc con cháu giữ hòa khí và nếp thờ cúng. Không có lý do gì để sợ giấc mơ này.

Ông bà trong ký ức của người Việt

Với rất nhiều người Việt, tuổi thơ gắn với nhà ông bà: cái sân gạch, gian bếp ám khói, mùi trầu cau, những buổi trưa hè nằm nghe kể chuyện. Ông bà thường là người chiều cháu nhất, ít đòi hỏi nhất, nên hình ảnh của họ trong ký ức mang màu sắc ấm áp, bình yên.

Vì thế, khi cuộc sống trưởng thành trở nên nhiều áp lực, tâm trí hay tìm về hình ảnh ông bà trong giấc ngủ. Giấc mơ lúc ấy giống như một kỳ nghỉ ngắn, trả mình về cảm giác được yêu thương vô điều kiện.

Mơ thấy ông bà còn sống

Nếu ông bà vẫn còn, giấc mơ thường phản ánh hai điều: nỗi nhớ và nỗi lo. Nỗi nhớ xuất hiện khi lâu rồi mình chưa về quê, chưa gọi điện. Nỗi lo xuất hiện khi ông bà đã rất cao tuổi, sức khỏe yếu dần, và trong thâm tâm mình biết thời gian ở bên họ không còn nhiều.

Dân gian thường khuyên: mơ thấy ông bà thì nên về thăm. Lời khuyên ấy không cần lý giải thần bí nào cũng đúng. Ông bà lớn tuổi thường mong con cháu về hơn bất kỳ món quà nào. Một cuộc gọi video, một tấm ảnh chắt chít gửi về, một buổi chiều ngồi nghe ông kể chuyện cũ đều có giá trị lớn.

Mơ thấy ông bà đã khuất

Trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, ông bà đã khuất được xem là những người tiếp tục phù hộ cho con cháu. Vì vậy, giấc mơ thấy ông bà thường được đón nhận với tâm thế kính cẩn hơn là sợ hãi. Một số cách đọc phổ biến:

• Ông bà mỉm cười, ngồi uống trà, chơi với cháu: gia đạo yên ổn, tổ tiên hài lòng.
• Ông bà nhắc chuyện mộ phần, chuyện nhà thờ họ: nhiều gia đình sẽ bàn việc thăm nom, tu sửa nếu cần.
• Ông bà trách con cháu bất hòa: lời nhắc anh em trong nhà nên làm lành.
• Ông bà trao cho mình một vật: được hiểu là phúc phần, hoặc lời gửi gắm cần suy ngẫm.

Những cách đọc này là quan niệm dân gian, khác nhau giữa các vùng và các gia đình. Giá trị của chúng nằm ở chỗ khuyến khích con cháu sống hòa thuận và nhớ về nguồn cội.

Góc nhìn tâm lý: ký ức an toàn

Các nhà nghiên cứu giấc mơ ghi nhận rằng những người từng có mối quan hệ gần gũi với ông bà thường mơ về họ vào lúc căng thẳng. Hình ảnh ông bà đóng vai trò "ký ức an toàn", giống như một nơi trú ẩn tinh thần. Điều này giải thích vì sao giấc mơ về ông bà thường dịu dàng, ít khi đáng sợ.

Trường hợp ông bà mất khi mình còn nhỏ, chưa kịp hiểu chuyện, giấc mơ có thể lẫn lộn giữa ký ức thật và hình ảnh mình tưởng tượng từ lời kể của bố mẹ. Đó là chuyện bình thường của trí nhớ, không cần tìm ý nghĩa đặc biệt.

Mơ thấy nhà cũ của ông bà

Một biến thể rất phổ biến là mơ thấy mình quay về căn nhà cũ của ông bà, có khi căn nhà ấy đã bị phá, đã bán hay đã xây mới. Mình đi qua từng gian phòng, thấy lại cái tủ gỗ, cái giường tre, ô cửa sổ quen thuộc.

Dân gian xem đây là giấc mơ nhớ cội nguồn, có nơi khuyên nên về quê thắp hương. Về tâm lý, căn nhà cũ trong mơ thường tượng trưng cho bản thân mình thời thơ ấu, cho những giá trị mình được dạy. Giấc mơ hay xuất hiện khi mình đang đứng trước lựa chọn liên quan đến gia đình: lấy vợ lấy chồng, sinh con, quyết định chăm sóc cha mẹ già.

Những chi tiết hay khiến người mơ băn khoăn

Việc nên làm sau giấc mơ

• Nếu ông bà còn sống: gọi điện, về thăm, hỏi han sức khỏe; để ý những nguy cơ với người già như ngã cầu thang, ngã nhà tắm, quên uống thuốc.
• Nếu ông bà đã khuất: thắp hương, lau dọn bàn thờ, thăm mộ khi có dịp; kể cho con cái nghe về ông bà để ký ức được tiếp nối.
• Ghi lại giấc mơ và cảm xúc khi tỉnh dậy. Nhiều người thấy giấc mơ về ông bà lặp lại vào những dịp giống nhau trong năm.
• Nếu giấc mơ khiến mình buồn kéo dài, hãy chia sẻ với người thân. Nỗi nhớ được nói ra thường nhẹ đi.

Giữ nếp tưởng nhớ mà không nặng nề

Thờ cúng tổ tiên là nếp đẹp, nhưng không nhất thiết phải tốn kém. Một bàn thờ sạch sẽ, hoa tươi, nén hương ngày rằm, mùng một, mâm cơm ngày giỗ có đủ con cháu là đủ đầy. Nếu ai đó nói rằng mơ thấy ông bà là do "vong chưa siêu thoát" và phải làm lễ lớn, hãy bàn với cả nhà trước khi quyết. Tổ tiên trong quan niệm của người Việt là người che chở, không phải người đòi hỏi.

Điều quý nhất con cháu có thể làm là sống tử tế, giữ hòa khí, nuôi dạy con cái nên người. Đó cũng là điều mà ông bà khi còn sống luôn mong.

Mơ thấy ông bà dặn dò chuyện nhà

Một kiểu giấc mơ khiến nhiều người trăn trở là ông bà hiện về và dặn một việc cụ thể: sửa lại mộ, giữ lại mảnh vườn, đừng bán căn nhà cũ, anh em phải thương nhau. Có người tỉnh dậy nhớ rõ từng chữ, có người chỉ còn lại cảm giác "ông dặn điều gì quan trọng lắm".

Dân gian coi trọng loại giấc mơ này, và nhiều gia đình sẽ họp nhau lại để bàn. Cách làm hợp lý là xem lời dặn ấy có hợp tình hợp lý không, có trong khả năng không, có ảnh hưởng đến ai không. Nếu là việc tốt như giữ hòa khí, chăm sóc nơi thờ tự, thì làm theo vừa yên lòng vừa có ích. Nếu là chuyện tài sản lớn, nên bàn kỹ với cả nhà và hỏi người có chuyên môn, không quyết vội chỉ vì một giấc mơ.

Về tâm lý, lời dặn trong mơ thường là suy nghĩ của chính người mơ, được nói ra bằng giọng của người mình kính trọng. Biết vậy không làm giấc mơ kém giá trị, mà giúp mình nhận ra mình thật sự đang mong điều gì cho gia đình.

Với gia đình muốn bày lại bàn thờ gia tiên cho gọn và trang nghiêm, có thể tham khảo vài món như lư hương, bình hoa, đèn thờ ở mục vật phẩm thờ và trưng bày, chọn kích thước vừa với bàn thờ đang có.

Câu hỏi thường gặp