Giấc mơ báo trước có thật không: chuyện "mơ rồi xảy ra thật", trùng hợp, trí nhớ và cảm giác đã từng thấy
Trả lời ngắn: những câu chuyện "mơ thấy rồi chuyện xảy ra thật" rất phổ biến, nhưng khoa học hiện nay chưa có bằng chứng đáng tin rằng giấc mơ báo trước được tương lai. Phần lớn có thể giải thích bằng trùng hợp khi mỗi người mơ hàng nghìn giấc mơ, bằng trí nhớ chọn lọc và việc vô thức sắp xếp lại ký ức sau sự việc, bằng những lo lắng có cơ sở mà tâm trí đã thấy trước, và bằng cảm giác đã từng thấy. Hiểu như vậy giúp tôn trọng trải nghiệm của mỗi người mà không bị nỗi sợ điềm báo chi phối.
Gần như gia đình nào cũng có một câu chuyện: ai đó mơ thấy người thân đi xa rồi ít lâu sau nhận tin buồn, mơ thấy nhà cháy rồi hàng xóm cháy bếp, mơ thấy được tiền rồi được thưởng. Những câu chuyện ấy được kể lại với sự kinh ngạc, đôi khi với nỗi sợ.
Bài này không phủ nhận trải nghiệm của ai. Bài đặt những câu chuyện ấy cạnh những gì khoa học biết về giấc mơ và trí nhớ, để mỗi người tự cân nhắc.
Mỗi người mơ hàng nghìn giấc mơ
Mỗi đêm một người có thể mơ nhiều giấc, mỗi năm là hàng nghìn giấc mơ. Nhân với số người trong một làng, một thành phố, con số lên tới hàng triệu. Trong rất nhiều giấc mơ như vậy, việc một số giấc mơ trùng với chuyện xảy ra sau đó là điều gần như chắc chắn, dù không có gì huyền bí.
Những giấc mơ không trùng thì bị quên, không ai kể. Những giấc mơ trùng thì được nhớ mãi.
Trí nhớ sắp xếp lại sau sự việc
Ký ức về giấc mơ vốn mờ nhạt. Khi một chuyện lớn xảy ra, tâm trí có xu hướng lục lại những giấc mơ gần đây và vô thức chỉnh sửa chúng cho khớp hơn. Một giấc mơ mơ hồ về "bà" có thể dần được nhớ thành "mơ thấy bà nằm viện".
Đây không phải nói dối. Trí nhớ con người vốn hoạt động như vậy: mỗi lần nhớ lại là một lần viết lại.
Linh cảm có cơ sở
Có những giấc mơ "đúng" vì tâm trí đã thấy trước những dấu hiệu mà ý thức chưa để ý. Bà đã yếu dần, ho nhiều hơn, ăn ít đi. Người cháu không nghĩ rõ về điều đó ban ngày, nhưng nỗi lo len vào giấc mơ. Khi bà nhập viện, giấc mơ trông như lời báo trước.
Thực ra đó là sự quan sát tinh tế của chính mình. Hiểu như vậy, giấc mơ trở thành lời nhắc chú ý tới người thân, chứ không phải điềm đáng sợ.
Cảm giác đã từng thấy
Có lúc đang ở một nơi, đang nói một câu, bỗng cảm thấy cảnh này mình đã từng gặp, có khi là "đã từng mơ thấy". Hiện tượng này khá phổ biến, nhất là ở người trẻ, khi mệt mỏi, căng thẳng.
Giới nghiên cứu cho rằng đó là một trục trặc nhỏ trong cách não xử lý cảm giác quen thuộc, không phải trí nhớ về một giấc mơ báo trước. Nếu cảm giác này xảy ra rất thường xuyên kèm mất ý thức ngắn, co giật, nên đi khám thần kinh.
Dân gian nhìn giấc mơ báo trước
Trong văn hóa Việt, giấc mơ báo trước gắn với niềm tin về tổ tiên phù hộ, vong linh nhắn gửi, thần linh cảnh báo. Niềm tin này có ý nghĩa tinh thần sâu sắc với nhiều gia đình, là sợi dây nối người sống với người đã khuất.
Tôn trọng niềm tin ấy không mâu thuẫn với việc hiểu rằng phần lớn những trường hợp "báo trước" có thể giải thích được.
Khi một giấc mơ làm mình lo cho người thân
Cách đơn giản và đẹp nhất là gọi điện hỏi thăm. Nếu người thân khỏe, mình yên tâm. Nếu có chuyện, mình biết sớm để giúp. Việc này tốn vài phút và giữ được tình thân, không cần phải đoán điềm.
Đừng để nỗi sợ điềm báo điều khiển quyết định
Có người hủy chuyến đi, hoãn ca mổ, không ký hợp đồng chỉ vì một giấc mơ. Nếu việc hoãn không gây hại thì không sao. Nhưng với việc liên quan sức khỏe, như hoãn mổ, hoãn khám, hãy bàn với bác sĩ thay vì quyết định theo giấc mơ.
Với chuyến đi, thay vì hủy, có thể kiểm tra lại an toàn: xe cộ, thời tiết, lộ trình, nghỉ ngơi đủ trước khi lái. Đó là cách biến nỗi lo thành sự chuẩn bị.
Khi người khác dùng "điềm báo" để dọa mình
Có người tự nhận đọc được điềm báo từ giấc mơ, rồi khuyên làm lễ giải trừ tốn kém. Hãy cẩn thận. Giấc mơ là của mình, không ai có quyền dùng nó để bắt mình bỏ tiền. Nếu muốn đi lễ cho yên lòng, chọn nơi thờ tự đáng tin, đóng góp tùy tâm.
Những lần "mơ đúng" có thể ghi lại
Ai tò mò có thể thử ghi nhật ký giấc mơ trong vài tháng, đánh dấu những giấc mơ mình nghĩ là báo trước, rồi xem sau đó có bao nhiêu lần đúng, bao nhiêu lần không. Thường kết quả cho thấy số lần "đúng" ít hơn nhiều so với cảm giác ban đầu.
Giấc mơ về người đã khuất trước khi biết tin
Những câu chuyện mơ thấy người thân tới chào trước khi nhận tin họ mất thường rất xúc động. Với người ở lại, giấc mơ ấy có thể là niềm an ủi, như được nói lời từ biệt. Dù hiểu theo cách nào, cảm xúc ấy đáng được trân trọng, không cần tranh luận đúng sai.
Giữ sự tò mò mà không mê tín
Giấc mơ là một trong những trải nghiệm kỳ lạ nhất của con người, và khoa học vẫn còn nhiều điều chưa biết. Giữ sự tò mò là tốt. Điều cần tránh là để sự tò mò biến thành nỗi sợ, thành gánh nặng tiền bạc, hay thành lý do bỏ qua những việc cần làm trong đời thật.
Giấc mơ "báo trước" chuyện của chính mình
Có những giấc mơ nói về chính người mơ: mơ thấy mình trượt kỳ thi rồi trượt thật, mơ thấy bị đau rồi phát hiện bệnh. Ở đây có thêm một cách giải thích: giấc mơ phản ánh nỗi lo của chính mình về một điều mà mình đã cảm nhận được phần nào. Người lo trượt thường đã biết mình ôn chưa kỹ; người mơ thấy đau có khi đã có triệu chứng nhẹ ban ngày mà chưa để ý.
Một số trường hợp, giấc mơ về chuyện đáng lo còn làm người ta căng thẳng, mất ngủ, và chính điều đó làm kết quả tệ hơn, như vào phòng thi khi đã thức trắng. Giấc mơ khi ấy không báo trước, mà góp phần tạo ra chuyện.
Nếu một giấc mơ khiến mình lo về sức khỏe, cách tốt nhất là đi khám để biết chắc, thay vì ngồi đoán.
Khi nào nên tìm hỗ trợ
Nếu thường xuyên sợ hãi vì nghĩ giấc mơ báo điềm xấu, mất ngủ, không dám làm gì, đó có thể là dấu hiệu lo âu cần được giúp đỡ. Chuyên viên tâm lý có thể hỗ trợ giảm lo âu, giúp sống thoải mái hơn với những giấc mơ của mình.
Vì sao chuyện mơ đúng lan truyền nhanh
Những câu chuyện mơ đúng có sức hút vì chúng chạm tới mong muốn được báo trước, được che chở. Kể lại thì người nghe kinh ngạc, người kể được chú ý. Câu chuyện qua mỗi lần kể lại được thêm chi tiết cho kịch tính hơn.
Trên mạng xã hội, chuyện này còn nhanh hơn: một bài kể mơ đúng có thể có hàng nghìn lượt chia sẻ, còn hàng triệu giấc mơ không ứng nghiệm thì không ai viết. Biết vậy để đọc những câu chuyện ấy với sự cảm thông nhưng tỉnh táo.
Một lời nhắc nhỏ về sự bình an
Nhiều người đeo một món trang sức nhỏ người thân tặng như lời nhắc rằng tình thân luôn ở bên, nhất là khi xa nhà. Thay vì lo điềm báo, chạm vào món đồ ấy và gọi một cuộc điện thoại hỏi thăm là cách giữ kết nối ấm áp. Có thể tham khảo các mẫu trang sức phong thủy để chọn làm quà cho người thân.