Vì sao dân gian hay giải mộng ngược: mơ chết là sống lâu, mơ khóc là vui và chuyện an ủi người mơ
Trả lời ngắn: dân gian có thói quen giải ngược nhiều giấc mơ đáng sợ: mơ thấy chết là sống thọ, mơ thấy khóc là sắp có chuyện vui, mơ thấy đám ma là được của. Cách giải này một phần đến từ triết lý âm dương "cực thì đảo", một phần là cách người xưa an ủi người vừa trải qua giấc mơ xấu. Về tâm lý, những giấc mơ dữ thường phản ánh nỗi lo chứ không báo trước tai họa, nên giải ngược lại vô tình giúp người mơ bình tâm. Điều cần nhớ là cả giải thẳng lẫn giải ngược đều không phải lời tiên tri.
"Mơ thấy chết là sống lâu đấy, đừng lo." Câu an ủi này chắc nhiều người đã nghe từ bà, từ mẹ sau một đêm tỉnh dậy hoảng sợ. Dân gian Việt có cả một kho những giấc mơ được giải ngược: điều đáng sợ trong mơ lại là điềm lành ngoài đời.
Vì sao lại như vậy? Có lý do triết học, có lý do tâm lý, và có cả tấm lòng muốn người thân bớt sợ.
Những giấc mơ hay được giải ngược
- Mơ thấy mình chết, người thân chết: được giải là sống thọ, khỏe mạnh.
- Mơ thấy khóc lóc: được giải là sắp có chuyện vui.
- Mơ thấy đám ma, quan tài: được giải là sắp có lộc, có của.
- Mơ thấy cháy nhà: có nơi giải là làm ăn phát đạt.
- Mơ thấy bị thương chảy máu: có nơi giải là xui xẻo được rửa sạch.
Không phải sổ mơ nào cũng giải ngược mọi thứ. Có những giấc mơ được giải thẳng, như mơ thấy nước trong là điềm tốt.
Gốc âm dương: cực thì đảo
Triết lý âm dương phương Đông cho rằng mọi thứ đều chuyển hóa: âm cực sinh dương, dương cực sinh âm, bĩ cực thái lai. Theo cách nghĩ này, điều xấu ở mức cực độ trong mơ có thể là dấu hiệu chuyển sang điều tốt.
Đây là một cách nhìn thế giới có chiều sâu, nhưng khi áp vào từng giấc mơ thì mang tính biểu tượng nhiều hơn là quy luật.
Cách nói tránh để giữ may
Người xưa kiêng nói điều xấu vì sợ "nói gở". Khi ai đó kể giấc mơ đáng sợ, giải ngược là cách tránh nhắc lại điềm xấu, biến câu chuyện thành lời chúc. Tương tự như tục kiêng nói chữ chết, chữ mất trong ngày Tết.
Cách nói tránh này chứa sự khéo léo của văn hóa: thay vì làm người nghe sợ hơn, người ta chọn cách gieo hy vọng.
Ý nghĩa an ủi của giải ngược
Người vừa tỉnh dậy sau giấc mơ thấy người thân qua đời thường hoảng loạn. Nghe bà nói "mơ vậy là người đó sống lâu" giúp tâm trí dịu lại ngay. Đó là liệu pháp tinh thần giản dị mà hiệu quả của dân gian.
Nhìn từ góc này, giải ngược không phải lời bói toán mà là một lời an ủi được truyền qua nhiều đời.
Tâm lý học nhìn giấc mơ dữ thế nào
Tâm lý học hiện đại thường coi giấc mơ dữ là biểu hiện của nỗi lo, sự thay đổi, cảm xúc bị dồn nén, chứ không phải tín hiệu báo trước tai họa. Mơ thấy người thân chết thường gắn với nỗi sợ mất họ, hoặc với sự thay đổi trong mối quan hệ.
Vì giấc mơ dữ không báo tai họa, nên giải ngược thành điềm lành tuy không chính xác về mặt "tiên tri" nhưng lại đúng về mặt "không cần sợ".
Mơ thấy chết và sự thay đổi
Nhiều nhà tâm lý cho rằng cái chết trong mơ thường tượng trưng cho một sự kết thúc để bắt đầu: kết thúc một giai đoạn học tập, một công việc, một mối quan hệ, một thói quen. Đọc theo nghĩa này, "mơ chết là sắp đổi đời" lại gần với cách giải ngược của dân gian.
Mơ thấy khóc và giải tỏa cảm xúc
Người hay kìm nén cảm xúc ban ngày đôi khi khóc rất nhiều trong mơ, rồi tỉnh dậy thấy nhẹ lòng. Giấc mơ như một van xả. Dân gian giải là sắp có chuyện vui, còn tâm lý học thì thấy đó là dấu hiệu tâm trí đang tự cân bằng. Hai cách hiểu đều hướng về sự nhẹ nhõm.
Khi giải ngược trở thành phiền phức
Vấn đề nảy sinh khi giải ngược được dùng để biện minh cho quyết định liều lĩnh: mơ thấy mất tiền thì giải là sắp được tiền, rồi đem tiền đi cá cược. Hay mơ thấy tai nạn thì giải là bình an, rồi chủ quan khi lái xe mệt mỏi.
Lời an ủi chỉ nên dừng ở mức giúp bớt sợ, không nên trở thành căn cứ để đánh cược tiền bạc hay sự an toàn.
Giải thẳng hay giải ngược: ai quyết định
Trong sổ mơ, không có quy tắc rõ ràng nói giấc mơ nào giải thẳng, giấc mơ nào giải ngược. Cùng một hình ảnh, sổ này giải thẳng, sổ kia giải ngược. Điều đó cho thấy cách giải phụ thuộc vào người giải và hoàn cảnh nhiều hơn là quy luật cố định.
Khi biết điều này, người đọc sẽ bớt bị lời giải chi phối.
Dùng tinh thần giải ngược cho đúng
Tinh thần đáng giữ của giải ngược là: đừng để giấc mơ xấu làm mình sợ hãi, mất ngủ, mất tinh thần. Một giấc mơ dữ không có nghĩa là ngày mai sẽ có chuyện. Hãy coi nó như dịp để hỏi lại lòng mình đang lo gì, và chăm sóc điều đó.
Nếu lo cho người thân sau giấc mơ, một cuộc gọi hỏi thăm là việc làm vừa đủ để yên tâm, lại giữ được tình thân.
Khi giấc mơ xấu kéo dài
Nếu giấc mơ xấu lặp lại nhiều đêm, làm sợ ngủ, mất ngủ, thì lời giải ngược không đủ. Đó là lúc nên chăm sóc giấc ngủ, giảm căng thẳng, và nếu cần thì gặp bác sĩ hoặc chuyên viên tâm lý.
Câu chuyện của mỗi gia đình
Mỗi gia đình có những câu giải mơ riêng, gắn với ký ức của ông bà, cha mẹ. Những câu ấy là một phần của nếp nhà, đáng được kể lại cho con cháu với tình cảm, kèm lời giải thích rằng đó là cách người xưa an ủi nhau. Giữ lại sự ấm áp, bỏ đi nỗi sợ, là cách giữ văn hóa đẹp nhất.
Giải ngược trong văn hóa các nước
Không chỉ người Việt mới giải ngược. Nhiều nền văn hóa khác cũng có những giấc mơ được hiểu theo chiều trái lại, như mơ thấy đám tang là có đám cưới, mơ thấy bệnh là sắp khỏe. Điều này cho thấy nhu cầu an ủi trước giấc mơ xấu là chung của con người, không riêng nơi nào.
Biết điều này giúp mình nhìn sổ mơ của ông bà với sự trân trọng: đó là trí khôn dân gian giúp con người sống chung với nỗi sợ, chứ không phải bộ luật về số phận.
Khi trẻ hỏi vì sao mơ xấu lại là tốt
Trẻ nhỏ nghe ông bà giải ngược đôi khi thắc mắc, thậm chí thấy lạ. Cha mẹ có thể giải thích đơn giản: ông bà nói vậy để con bớt sợ, vì giấc mơ chỉ là chuyện não kể lúc ngủ, không làm hại ai được. Cách giải thích này vừa tôn trọng ông bà, vừa giúp con hiểu đúng.
Một lời chúc gửi kèm món quà nhỏ
Theo tinh thần giải ngược, nhiều người thích tặng người thân vừa trải qua giấc mơ xấu một món quà nhỏ mang lời chúc bình an, như chiếc vòng đá đeo tay. Món quà không hóa giải được gì, nhưng là cách nói "đừng lo, có mình đây". Có thể tham khảo các mẫu đá hộ mệnh để chọn làm quà.