Ăn khuya, rượu bia, cà phê và thuốc: những thứ trong ngày làm giấc mơ ban đêm dữ dội hơn
Trả lời ngắn: những gì đưa vào cơ thể buổi chiều tối ảnh hưởng rõ tới giấc ngủ và giấc mơ. Ăn no sát giờ ngủ làm khó ngủ sâu; rượu bia giúp thiếp đi nhanh nhưng làm nửa sau đêm chập chờn, dễ mơ dữ; cà phê, trà đặc, nước tăng lực làm giấc ngủ nông hơn. Một số thuốc có thể làm giấc mơ lạ hoặc ác mộng nhiều hơn, cả khi bắt đầu lẫn khi ngừng đột ngột. Điều chỉnh giờ ăn uống là cách rẻ nhất để ngủ yên; với thuốc, hỏi bác sĩ chứ không tự bỏ.
Ông bà hay nói "ăn no ngủ mơ". Câu nói nghe như chuyện vui nhưng có phần đúng. Một bữa lẩu cay lúc mười giờ đêm, vài chén rượu ở đám cưới, ly cà phê sữa lúc bốn giờ chiều để chạy deadline, tất cả đều để lại dấu vết trong giấc ngủ.
Bài này không bắt ai kiêng khem khổ sở. Mục đích là giúp nhận ra những thứ hay làm giấc mơ dữ lên, để chủ động điều chỉnh khi cần ngủ yên.
Ăn no sát giờ ngủ
Khi bụng còn đầy, hệ tiêu hóa phải làm việc trong lúc lẽ ra cơ thể nghỉ ngơi. Người dễ bị trào ngược sẽ thấy nóng rát, ợ chua khi nằm xuống, tỉnh giấc nhiều lần. Mỗi lần tỉnh giữa giấc mơ là một lần nhớ giấc mơ, nên cảm giác "ăn no ngủ mơ" là có thật.
Lời khuyên phổ biến là ăn tối xong cách giờ ngủ khoảng hai đến ba tiếng. Nếu đói khuya, ăn nhẹ một chút như sữa ấm, chuối, bánh quy nhạt.
Đồ cay, đồ nhiều dầu mỡ buổi tối
Đồ cay và nhiều dầu mỡ làm nhiều người khó tiêu, nóng người, khát nước nửa đêm. Một số người kể sau bữa cay hay mơ thấy lửa, thấy nóng. Bằng chứng khoa học về món ăn cụ thể gây giấc mơ cụ thể chưa rõ ràng, nhưng chuyện ngủ kém sau bữa nặng thì ai cũng từng trải qua.
Rượu bia: thiếp đi nhanh, tỉnh giữa đêm
Rượu làm buồn ngủ nhanh nên nhiều người dùng như thuốc ngủ. Nhưng khi cơ thể chuyển hóa rượu, nửa sau đêm giấc ngủ trở nên chập chờn, giấc REM bị xáo trộn rồi dội lại, dễ tỉnh và dễ mơ dữ. Người uống nhiều còn hay ngáy, khó thở khi ngủ.
Sáng hôm sau thường mệt dù ngủ đủ giờ. Uống rượu thường xuyên để ngủ còn có nguy cơ phụ thuộc. Và tuyệt đối không lái xe sau khi uống.
Cà phê, trà đặc, nước tăng lực
Caffeine ở lại trong cơ thể nhiều giờ. Ly cà phê buổi chiều vẫn có thể làm khó ngủ sâu vào ban đêm, dù người uống cảm thấy vẫn ngủ được. Giấc ngủ nông hơn thì dễ tỉnh, dễ nhớ giấc mơ hơn.
Trà xanh, trà đen, nước ngọt có ga, nước tăng lực, socola đen cũng chứa caffeine. Người nhạy cảm nên dừng các thứ này từ đầu giờ chiều.
Thuốc lá và giấc ngủ
Nicotine là chất kích thích. Hút thuốc buổi tối làm khó ngủ, còn người đang cai thuốc thì có giai đoạn mất ngủ và giấc mơ lạ. Đó là phản ứng tạm thời, đừng vì thế mà bỏ cuộc cai.
Thuốc có thể làm giấc mơ thay đổi
Một số nhóm thuốc được ghi nhận có thể ảnh hưởng giấc mơ ở một số người, ví dụ vài thuốc điều trị tâm thần kinh, thuốc huyết áp, thuốc cai thuốc lá, thuốc ngủ. Tác động khác nhau theo từng người, không phải ai dùng cũng gặp.
Điều quan trọng: không tự ý ngừng thuốc vì sợ ác mộng. Ngừng đột ngột một số thuốc còn có thể làm giấc mơ dữ hơn hoặc gây hại sức khỏe. Hãy nói với bác sĩ đang điều trị để được điều chỉnh.
Ngừng rượu, ngừng thuốc đột ngột
Người đang uống rượu nhiều mà ngừng đột ngột có thể gặp mất ngủ, ác mộng nặng và những triệu chứng cai nguy hiểm. Việc cai rượu ở người uống nhiều nên có hướng dẫn của bác sĩ.
Tương tự với thuốc ngủ, thuốc an thần dùng lâu: giảm liều theo chỉ dẫn, không bỏ ngang.
Uống nhiều nước sát giờ ngủ
Uống quá nhiều nước buổi tối làm phải dậy đi tiểu, giấc ngủ bị cắt. Nên uống đủ nước trong ngày và giảm dần vào buổi tối, đi tiểu trước khi lên giường.
Người già hay tiểu đêm nhiều lần mà không do uống nhiều nên đi khám, vì có thể liên quan bệnh tuyến tiền liệt, tiểu đường hoặc bệnh khác.
Đói quá cũng khó ngủ
Ngược lại, nhịn đói đi ngủ cũng làm giấc ngủ chập chờn, nhất là người đang ăn kiêng gắt. Một chút đồ ăn nhẹ giúp ngủ yên hơn so với nằm nghe bụng réo.
Dân gian và chuyện ăn uống trước khi ngủ
Ông bà có nhiều lời dặn: không ăn no rồi nằm ngay, uống nước ấm trước khi ngủ, ăn cháo khi ốm. Phần lớn những lời dặn này hợp với hiểu biết về tiêu hóa và giấc ngủ.
Có những bài thuốc dân gian an thần như lá vông, tâm sen, lạc tiên. Nên dùng ở mức vừa phải, người có bệnh nền, phụ nữ có thai, người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ, thầy thuốc trước.
Thử một tuần điều chỉnh
- Ăn tối trước giờ ngủ hai đến ba tiếng.
- Không uống rượu bia ít nhất vài tối liền.
- Dừng cà phê, trà đặc sau buổi trưa.
- Ghi lại giấc mơ mỗi sáng và so sánh.
Nhiều người ngạc nhiên vì chỉ một tuần đã thấy giấc ngủ êm hơn, ít mơ dữ hơn.
Những thực phẩm có thể giúp ngủ yên hơn
Không có món ăn nào là thuốc ngủ, nhưng một bữa tối cân đối giúp giấc ngủ dễ chịu hơn. Bữa tối có rau, có đạm vừa phải, có tinh bột ở mức đủ no thường làm người ta ngủ ổn hơn bữa toàn đồ chiên nướng hay bữa bỏ đói.
Sữa ấm, một quả chuối, một bát cháo loãng, ít hạt sen là những món ông bà hay dùng buổi tối, nhẹ bụng và dễ tiêu. Với người tiểu đường, bệnh thận, đang ăn theo chế độ riêng thì làm theo hướng dẫn của bác sĩ.
Quan trọng hơn món ăn là giờ ăn đều. Ăn tối mỗi hôm một giờ, hôm sớm hôm khuya, làm nhịp sinh học khó ổn định.
Người làm ca đêm ăn uống thế nào
Người làm ca đêm ngủ ban ngày, ăn vào giờ người khác ngủ, nên giấc ngủ thường nông và nhiều mơ. Nên ăn bữa chính trước ca, ăn nhẹ trong ca, tránh cà phê ở nửa sau ca để về nhà còn ngủ được.
Phòng ngủ ban ngày cần tối hẳn, yên tĩnh. Tắt thông báo điện thoại. Đây là điều kiện để giấc ngủ ban ngày đỡ chập chờn.
Khi nào cần đi khám
- Ác mộng tăng rõ sau khi bắt đầu hoặc đổi thuốc.
- Mất ngủ kéo dài dù đã điều chỉnh ăn uống.
- Trào ngược, nóng rát về đêm thường xuyên.
- Muốn cai rượu nhưng đã uống nhiều lâu năm.
- Tiểu đêm nhiều lần.
Tiệc tùng cuối năm và mùa cưới
Những tháng cuối năm, mùa cưới, nhiều người liên tục có tiệc tối, ăn muộn, uống nhiều, về khuya. Không ít người kể giai đoạn này đêm nào cũng mơ lung tung, sáng nào cũng mệt.
Không cần bỏ tiệc, chỉ cần vài nguyên tắc nhỏ: ăn chậm, uống nước lọc xen kẽ, dừng uống sớm, về nhà tắm nước ấm, chờ một lúc rồi mới ngủ. Hôm sau ăn nhẹ, đi bộ, ngủ đúng giờ để kéo nhịp sinh học về lại.
Một bàn ăn tối nhẹ nhàng
Bữa tối thanh đạm bên gia đình, bày gọn trên chiếc đĩa gốm đẹp, vừa tốt cho giấc ngủ vừa giữ nếp sum họp. Nhiều nhà thích đặt giữa bàn một món đồ trang trí nhỏ mang ý nghĩa đủ đầy. Nếu muốn tham khảo, có thể xem các mẫu đĩa trang trí và chọn món hợp với không gian bếp nhà mình.